Một số vấn đề trong đổi mới sáng tạo

08:26,06-05-2022 | Tác giả: Tiến sỹ Trần Quốc Hoàn - Phó Giám đốc Sở KHCN Bình Phước
Xem với cỡ chữ | Từ viết tắt

Đổi mới sáng tạo đã và đang nhận được sự tâm của toàn xã hội trong những năm gần đây; đặc biệt là những nhà quản lý, nhà khoa học, nhà kinh tế, những tổ chức, cá nhân kiến tạo ra sản phẩm, dịch vụ để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của xã hội. Đổi mới sang tạo đã được xem như một hợp phần trong hệ sinh thái phát triển bền vững kinh tế, xã hội. Vậy, bản chất của đổi mới sáng tạo là gì, chức năng của đổi mới sáng tạo như thế nào và tiếp cận, vận dụng đổi mới sáng tạo vào thực tế theo xu thế nào để phù hợp với điều kiện kinh tế, xã hội của mỗi địa phương. Với mong muốn góp phần là rõ thêm những nội dung đó, bài viết đề cập đến những nội dung sau:


Đổi mới sáng tạo cũng có nhiều khái niệm khác nhau, nhưng cách hiểu chung nhất về đổi mới sáng tạo là quá trình biến chuyển ý tưởng, tri thức thành một kết quả cụ thể như sản phẩm, dịch vụ, quy trình… mang lại lợi ích gia tăng cho kinh tế, xã hội [1]. Điều kiện để được công nhận đổi mới sáng tạo là ý tưởng hay tri thức phải chuyển thành kết quả cụ thể và mang lại giá trị cụ thể cho phát triển kinh tế, xã hội; một khâu quan trọng trong đổi mới sáng tạo mà xem như không thể thiếu là khâu chuyển tiếp kết quả thực thi ý tưởng, tri thức ra thị trường. Nếu không có đổi mới sáng tạo thì kinh tế, xã hội sẽ ở trạng thái tĩnh, không tạo ra giá trị mới để phát triển. Do đó, có thể xem chức năng chính của đổi mới sáng tạo là kiến tạo ra giá trị mới và đóng vai trò thiết yếu đối với tăng trưởng và phát triển kinh tế xã hội [1]. Cũng có thể thấy rằng không có đổi mới sáng tạo thì không có tăng trưởng cũng như phát triển kinh tế, xã hội. Về nguyên tắc có thể thấy đổi mới sáng tạo phải xuất phát từ kết quả nghiên cứu, phát triển công nghệ, tích lũy kinh nghiệm trong thực tiễn sản xuất, kiến thức đào tạo và kết quả cuối cùng của nó là kiến tạo ra giá trị mới cho xã hội. Do đó, khoa học và công nghệ là nền tảng căn bản của đổi mới sáng tạo.

Đổi mới sáng tạo (ĐMST) khác với sáng chế và sáng tạo ở chỗ: Sáng chế chỉ dừng lại ở mức tiềm năng, được đăng ký nhưng chưa tạo ra giá trị mới. Sáng tạo có thể tạo ra cái mới nhưng chưa chắc đã mang lại giá trị. Nhưng đổi mới sáng tạo thì nhất thiết phải tạo ra được giá trị mới. Theo nội hàm, các hoạt động đổi mới sáng tạo được phân theo những loại, như: (i) ĐMST sản phẩm là đưa nhanh sản phẩm mới ra thị trường hoặc đơn giản là cải tiến dòng sản phẩm hiện có. (ii) ĐMST dịch vụ là cung cấp một dịch vụ mới hoặc cải tiến các mô hình dịch vụ hiện có. (iii) ĐMST quy trình là đưa một quy trình mới vào sử dụng, mặc dù có thể cho một sản phẩm không mới. (iv) ĐMST cách làm thị trường là tạo ra một mô hình kinh doanh hoặc thị trường hoàn toàn mới. Theo tốc độ, mức độ thực hiện thì ĐMST có các loại, như: (i) ĐMST tuần tự là loại ĐMST đưa ra những cải tiến nhỏ nhưng có tác động đáng kể tới các sản phẩm và dịch vụ hiện có. (ii) ĐMST triệt để là loại ĐMST nhằm ứng dụng những công nghệ hiện có vào một thị trường mới hoặc ứng dụng một công nghệ mới vào một thị trường hiện có hoặc thay đổi phương thức giao hàng. (iii) ĐMST thay đổi hẳn là loại ĐMST này nhằm thay đổi thị trường hiện có và tạo ra một thị trường hoàn toàn mới. [1].



Sáng chế lò hạt điều bằng củi của ông Hoàng Chuẩn (Nguồn: https://vnexpress.net)

Bình Phước, là tỉnh thuộc vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, là cửa ngõ khu kết nối khu vực miền Đông Nam Bộ với Tây Nguyên và các nước trong khu vực. Bình Phước có điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội khá thuận lợi để phát triển, là địa phương có tốc độ tăng trưởng kinh tế khá tốt, cũng là điểm sáng trong nền kinh tế số. Như vậy, cũng có thể thấy Bình Phước có tiềm năng và cũng đang trên đà đẩy mạnh đổi mới sáng tạo để làm cơ sở cho phát triển nhanh, bền vững kinh tế, xã hội theo chủ trương của tỉnh. Làn sóng đổi mới sáng tạo này lan tỏa đến mọi tổ chức, cá nhân; nhưng theo nhận định chung thì khối doanh nghiệp có bước chuyển mạnh mẽ nhất. Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có khoảng 14.408 công ty, doanh nghiệp và khoảng 228 hợp tác xã [2], [3]. Để có thể tồn tại, phát triển trong thời kỳ cạnh tranh toàn cầu và cuộc cách mạng chuyển đổi số thì nhất thiết những tổ chức sản xuất kinh doanh này phải tự mình có những nổi mới sáng tạo để hội nhập với thị trường. Trong đó, đã có những công ty, doanh nghiệp, hợp tác xã đã có những mô hình đổi mới sáng tạo khởi nguồn từ những tài sản trí tuệ, những giải pháp đạt giải tại hội thi sáng tạo kỹ thuật của tỉnh Bình Phước, như:

- Mô hình chế biến hạt Điều có chỉ dẫn địa lý: Hạt Điều Bình Phước đã được cấp giấy chứng nhận chỉ dẫn địa lý, hiện nay đã có khoảng 10 doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh chế biến các sản phẩm từ hạt Điêu được cấp chỉ dẫn địa lý để cung ứng cho thị trường. Sản phẩm chế biến từ hạt Điều được cấp chỉ dẫn địa lý có giá thành cao hơn nhiều so với những sản phẩm hạt Điều khác. Qua mô hình, này giá trị tài sản trí tuệ là chỉ dẫn địa lý đã tạo ra giá trị mới cho phát triển kinh tế, xã hội.

- Mô hình chế biến hạt Điều rang muối của Công ty TNHH hạt Điều Hoàng Phú. Xuất phát từ sáng tạo trong chế biến hạt Điều rang muối, Công ty TNHH hạt Điều Hoàng Phú đã chế tạo lò rang Điều bằng củi. Với sáng chế này Công ty đã tạo ra giá trị mới thông qua việc tiết giảm chi phí trong sản xuất, tăng năng suất lao động, tăng hiệu quả kinh tế. Sáng chế này cũng giải pháp đạt giải pháp đạt giải tại Hội thi sáng tạo kỹ thuật tỉnh Bình Phước [4].

- Mô hình tư vấn lập kế hoạch sử dụng đất cấp huyện hàng năm của Công ty TNHH Nông Lâm Bình Phước. Mô hình này là bước nối dài, bước tạo ra giá trị mới cho “Phần mềm lập kế hoạch sử dụng đất cấp huyện hàng năm 1.0” là giải pháp đạt giải nhì tại Hội thi sáng tạo kỹ thuật tỉnh Bình Phước năm 2017. Với phần mềm này thì Công ty gần như tự động hóa được toàn bộ quá trình xử lý dữ liệu lập kế hoạch sử dụng đất hàng năm cho mỗi huyện, qua đó giảm được phần lớn chi phí nhân công. Việc ứng dụng phần mềm này mang lại khoảng 40 % giá trị mới cho mỗi công công trình tư vấn.
 
TÀI LIỆU THAM KHẢO
  1. https://vjst.vn/vn/tin-tuc/4442/(2021) . Đổi mới sáng.
  2. https://binh-phuoc.congtydoanhnghiep.com.
  3. http://thinhvuongvietnam.com
  4. https://vnexpress.net/. Hạt Điều Hoàng Phú – Chất lượng tạo nên thương hiệu.
  5. https://vnexpress.net/. Cậu bé bán kem thành “vua hạt Điều” rang củi.

Tin liên quan

Trưởng Ban biên tập: Giám đốc Sở KH&CN

Ghi rõ nguồn Sở KH&CN Bình Phước khi phát hành lại thông tin từ Website này

Địa chỉ: 678 Quốc lộ 14, phường Tân Phú, thành phố Ðồng Xoài, Bình Phước

Điện thoại: 02713.879.112- Fax: 02713.879.113

Email: tsokhcn@binhphuoc.gov.vn